E-ticaret Terimleri Sözlüğü: Kendi Sitesinden Satanlar İçin Kısa Tanımlar

Kendi e-ticaret sitenizi kurarken ve yönetirken karşınıza çıkan terimleri tek sayfada topladık: ödeme, kargo, pazarlama ve ölçüm terimlerinin yanında mesafeli satış sözleşmesi, cayma hakkı, ETBİS ve e-Arşiv fatura gibi Türkiye'ye özgü yasal kavramlar. Her tanım birkaç cümledir; mevzuata dayanan terimlerde resmî kaynağın bağlantısı terimin altında yer alır.

3

3D Secure: Kartla yapılan internet ödemesinde kart sahibinin kimliğini bankanın doğruladığı ek adımdır; çoğunlukla telefona gelen tek kullanımlık şifreyle ya da banka uygulamasından onayla yapılır. Ödeme, kart bilgisinin girildiği banka ya da ödeme kuruluşu sayfasında tamamlanır.

A

Aydınlatma metni: Kişisel veri toplayan işletmenin, veriyi alırken ilgili kişiye kim olduğunu, veriyi hangi amaçla işleyeceğini, kimlere aktarabileceğini, toplama yöntemini ve hukuki sebebini ve kişinin haklarını bildirdiği metindir. Kural 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu'nun 10. maddesindeki aydınlatma yükümlülüğüdür. Kaynak: 6698 sayılı Kişisel Verilerin Korunması Kanunu, madde 10

B

Barkod (GTIN): Ürünü dünya genelinde tek başına tanımlayan numaradır; Türkiye'de çoğunlukla 13 haneli EAN biçiminde görülür. Mağaza içi stok kodundan (SKU) farklı olarak üreticiye ya da markaya bağlıdır ve Google gibi alışveriş kanalları ürünü bu numarayla eşleştirir.

C

Cayma hakkı: Mesafeli satışta tüketicinin gerekçe göstermeden ve cezai şart ödemeden sözleşmeden dönebilme hakkıdır. Süre 14 gündür; mallarda teslim alındığı gün başlar. Satıcı, cayma bildirimi kendisine ulaştıktan sonra 14 gün içinde varsa teslim masrafları dahil tahsil ettiği bütün ödemeleri iade eder; kişiye özel hazırlanan ya da çabuk bozulan mallar gibi istisnalar yönetmelikte sayılır. Kaynak: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, madde 9, 12 ve 15

Ç

Çapraz satış ve üst satış: Çapraz satış, müşteriye aldığı ürünle birlikte kullanılabilecek başka bir ürün önermektir (telefonla birlikte kılıf gibi). Üst satış ise aynı ürünün daha üst modelini ya da daha büyük paketini önermektir. İkisi de ortalama sepet tutarını artırmak için kullanılır.
Çok kanallı satış (stok eşitleme): Aynı ürünleri kendi sitenizde ve bir ya da daha fazla pazaryerinde birlikte satmaktır. Bir kanalda satılan ürünün stoğu diğer kanallarda da düşmezse olmayan ürün satılır; bu yüzden stok tek yerden yönetilir ve kanallara eşitlenir. e ticaret sitesi nasıl yönetilir

D

Desi: Kolinin kapladığı hacmin kargo firmasının fiyatlandırmada kullandığı ağırlık karşılığıdır. Yurt içi gönderide en × boy × yükseklik (cm) 3000'e bölünerek bulunur; kargo firması desi ile gerçek ağırlıktan büyük olanı esas alır. desi hesaplama
Dönüşüm oranı: Belirli bir dönemde siteyi ziyaret edenlerin ya da oturumların yüzde kaçının sipariş verdiğini gösteren orandır: sipariş sayısı ÷ ziyaret sayısı × 100. Reklam ve kampanyaların gerçekten satışa dönüp dönmediğini anlamak için izlenir. e ticaret reklam nasıl yapılır
Dropshipping (stoksuz e-ticaret): Satıcının ürünü stokta tutmadan sattığı modeldir: sipariş gelince tedarikçiye iletilir, tedarikçi ürünü doğrudan müşteriye gönderir. Stok maliyeti düşer; buna karşılık teslim süresi, ürün kalitesi ve iade süreci büyük ölçüde tedarikçiye bağlı kalır, satıcının müşteriye karşı yükümlülükleri ise sürer.

E

e-Arşiv fatura: Gelir İdaresi'nin e-Arşiv uygulaması kapsamında elektronik ortamda oluşturulup saklanan faturadır. e-Fatura sistemine kayıtlı olmayan vergi mükelleflerine ve vergi mükellefi olmayanlara, yani internetten alışveriş yapan bireysel müşterilere düzenlenir; alıcıya kâğıt ya da elektronik olarak iletilebilir. Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Arşiv Fatura Hakkında
e-Fatura: Gelir İdaresi'nin sistemi üzerinden alıcı ile satıcı arasında elektronik olarak gönderilen, kâğıt faturayla aynı hukuki niteliği taşıyan faturadır. Yalnızca e-Fatura sistemine kayıtlı mükellefler arasında kullanılır; kayıtlı olmayan alıcıya e-Arşiv fatura ya da kâğıt fatura düzenlenir. Kaynak: Gelir İdaresi Başkanlığı, e-Fatura Hakkında
E-ihracat destekleri: Ticaret Bakanlığı'nın internet üzerinden yurt dışına satış yapan işletmelere sağladığı devlet destekleridir. Dayanağı 5986 sayılı E-İhracat Destekleri Hakkında Karar'dır; hangi giderin hangi oranda ve üst sınırda destekleneceği karar, genelge ve eklerinde yazar. e ihracat destekleri Kaynak: Ticaret Bakanlığı, E-İhracat Destekleri
E-ticaret (elektronik ticaret): Kanundaki tanımıyla, fiziki olarak karşı karşıya gelmeden elektronik ortamda yapılan her türlü çevrim içi iktisadi ve ticari faaliyettir. Günlük kullanımda bir web sitesi, mobil uygulama ya da pazaryeri üzerinden mal ve hizmet satmayı anlatır. Kaynak: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, madde 2
E-ticaret altyapısı: Ürün sayfaları, sepet, ödeme, sipariş ve stok yönetimi gibi bir online mağazanın çalışması için gereken yazılımdır. Hazır (kiralanan) altyapıda barındırma ve güncellemeler sağlayıcıdadır; açık kaynak ya da özel yazılımda sunucu, güvenlik ve güncellemeler işletmenin kendi işidir. e ticaret sitesi kurma maliyeti
Elektronik ticaret hizmet sağlayıcı: Bir pazaryerinde ya da kendine ait e-ticaret ortamında (sitesinde, uygulamasında) mal veya hizmet satan, sipariş alan kişi ya da şirkettir. Kendi sitesinden satan işletme de pazaryerinde satan işletme de bu tanıma girer. Kaynak: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, madde 2
ETBİS (Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi): Ticaret Bakanlığı'nın e-ticaret işletmelerini kayıt altına aldığı ve e-ticaret istatistiklerini ürettiği sistemdir. E-ticaret ya da aracılık faaliyetinde bulunan hizmet sağlayıcılar faaliyete başlamadan önce e-Devlet üzerinden kayıt olur; kayıtlı işletmeler eticaret.gov.tr adresinde ilan edilir. Kaynak: Ticaret Bakanlığı, Elektronik Ticaret Bilgi Sistemi (ETBİS)
ETGB (mikro ihracat beyannamesi): Mikro ihracatta gönderinin gümrük beyanının yaygın adıdır (Elektronik Ticaret Gümrük Beyannamesi); Ticaret Bakanlığı duyurularında Basitleştirilmiş Gümrük Beyannamesi (BGB) olarak geçer. Beyanı satıcı değil, gönderiyi taşıyan yetkili hızlı kargo firması ya da posta idaresi yapar. Kaynak: Ticaret Bakanlığı, mikro ihracat duyurusu (16 Eylül 2024)

F

Fulfillment (sipariş karşılama): Siparişin alınmasından müşteriye teslimine kadar depolama, toplama, paketleme ve kargoya verme işlerinin tamamıdır. Bu işler satıcı tarafından yapılabileceği gibi ücret karşılığında bir lojistik firmasına da devredilebilir.

H

Havale/EFT ile ödeme: Müşterinin sipariş tutarını satıcının banka hesabına kendisinin gönderdiği ödeme yöntemidir. Kart komisyonu yoktur; buna karşılık ödemenin hesaba gelip gelmediği kontrol edilmeden sipariş gönderilmez ve sipariş ödemeyle eşleştirilmelidir.

İ

İade oranı: Belirli bir dönemde teslim edilen siparişlerin yüzde kaçının iade edildiğini gösteren orandır. Kargo, ödeme ve ürün maliyetlerine iade edilen siparişlerin payı da eklendiği için kâr hesabında ayrı izlenir.

K

Kapıda ödeme: Müşterinin sipariş tutarını ürünü teslim alırken nakit ya da kartla kurye veya kargo görevlisine ödediği yöntemdir. Kargo firması tahsil ettiği tutarı satıcıya anlaşmadaki süre sonunda aktarır ve bu hizmet için ayrıca ücret alabilir; teslim alınmayan siparişin geri dönüş kargosu çoğu zaman satıcının gideri olur.
Kâr marjı: Satış fiyatından ürün maliyeti ve satışa bağlı giderler (kargo, ödeme komisyonu, reklam, iade payı) düşüldükten sonra kalan kârın satış fiyatına oranıdır. Sipariş başına hesaplandığında hangi ürünün gerçekten kâr bıraktığını gösterir. e ticaret maliyet hesaplama
Kargo entegrasyonu: E-ticaret sitesinin kargo firmasının sistemine bağlanmasıdır: gönderi kaydı ve barkodlu etiket sipariş ekranından oluşturulur, takip numarası ve teslim durumu siteye otomatik gelir. Bunun için önce kargo firmasıyla bir e-ticaret anlaşması yapılır. e ticaret kargo anlaşması nasıl yapılır

M

Mesafeli satış sözleşmesi: Satıcı ile tüketicinin aynı anda fiziksel olarak bir arada bulunmadan, internet gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu satış sözleşmesidir. Kurallar 6502 sayılı Tüketicinin Korunması Hakkında Kanun'un 48. maddesinde ve Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği'nde yer alır; mal satışında teslim süresi 30 günü geçemez. Kaynak: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği
Mikro ihracat: Yurt dışındaki müşteriye satılan ürünün hızlı kargo firması ya da posta yoluyla, basitleştirilmiş gümrük beyanıyla gönderildiği küçük ölçekli ihracattır. Gümrük beyanını satıcı adına taşıyıcı yapar; değer ve ağırlık sınırları mevzuatla belirlenir. e ihracat nasıl yapılır
Müşteri edinme maliyeti: Yeni bir müşteri kazanmak için harcanan ortalama tutardır: belirli bir dönemdeki pazarlama ve reklam harcaması ÷ aynı dönemde kazanılan yeni müşteri sayısı. Müşterinin ilk ve sonraki siparişlerden bıraktığı kârla karşılaştırılır.
Müşteri yaşam boyu değeri: Bir müşterinin mağazayla ilişkisi boyunca yaptığı bütün alışverişlerden beklenen toplam gelir ya da kârdır. Tekrar satın alma oranı yüksek ürünlerde, ilk siparişte kâr bırakmayan bir müşterinin sonraki siparişlerle kârlı olup olmadığını gösterir.

N

Niş ürün: Geniş kitle yerine belirli bir ihtiyacı ya da ilgi alanı olan daha küçük bir müşteri grubuna hitap eden üründür. Rekabeti genellikle daha azdır; bu yüzden yeni açılan siteler ürün seçerken niş ürünlere bakar. internetten ne satılır

O

Ortalama sepet tutarı: Bir dönemdeki toplam satış tutarının sipariş sayısına bölünmesiyle bulunan, sipariş başına ortalama harcamadır. Ücretsiz kargo sınırı, çapraz satış ve paket ürünler bu tutarı artırmak için kullanılır.

Ö

Ödeme kuruluşu: Banka olmadan ödeme hizmeti sunan, 6493 sayılı Kanun'a tabi kuruluştur; e-ticarette sanal POS ve ödeme sayfası hizmetini çoğu zaman bankalar yerine bu kuruluşlar verir. Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası faaliyette olan ödeme ve elektronik para kuruluşlarının listesini yayımlar. Kaynak: TCMB, Elektronik Para Kuruluşları
Ön bilgilendirme formu: Mesafeli satışta sözleşme kurulmadan önce tüketiciye verilmesi gereken bilgileri (malın temel nitelikleri, vergiler dahil toplam fiyat, cayma hakkı koşulları, şikâyet yolları gibi) içeren metindir. Tüketicinin bu bilgileri aldığı teyit edilmeden sözleşme kurulmuş sayılmaz. Kaynak: Mesafeli Sözleşmeler Yönetmeliği, madde 5–7

P

Pazaryeri: Birçok satıcının ürünlerini aynı platformda sattığı e-ticaret ortamıdır; kanundaki adı elektronik ticaret pazar yeridir. Platformu işleten aracı hizmet sağlayıcı satış başına komisyon alır, müşteri ilişkisi ve kurallar büyük ölçüde platformdadır; kendi sitenizde ise fiyat, tasarım ve müşteri verisi sizdedir. Kaynak: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, madde 2

R

ROAS (reklam harcamasının getirisi): Reklamdan elde edilen cironun reklam harcamasına oranıdır: reklam cirosu ÷ reklam harcaması. Ciroyu ölçtüğü için kârı tek başına göstermez; ürün maliyeti ve diğer giderler çıkarıldığında reklamın kâr bırakıp bırakmadığı anlaşılır.

S

Sanal POS: E-ticaret sitesinde kartla ödeme almayı sağlayan, banka ya da ödeme kuruluşunun verdiği hizmettir. Kart bilgisi kuruluşun güvenli ödeme sayfasında işlenir; satıcı her işlemden komisyon öder ve tahsilat belirli bir süre sonra hesabına geçer. e ticaret sanal pos nasıl alınır
SEO (arama motoru optimizasyonu): Sitenin Google gibi arama motorlarının ücretsiz sonuçlarında daha üst sıralarda görünmesi için yapılan teknik, içerik ve bağlantı çalışmalarıdır. E-ticarette kategori ve ürün sayfalarının aranan kelimelerle kurulması, hızlı açılması ve benzersiz ürün açıklamaları içermesi bunun temelidir. e ticaret seo nasıl yapılır
Sepet hatırlatma e-postası: Sepette ürün bırakıp ayrılan müşteriye belirli bir süre sonra gönderilen, siparişi tamamlamaya çağıran e-posta ya da mesajdır. Ticari elektronik ileti niteliği taşıdığında onay kurallarına uyulur.
Sepet terk oranı: Sepete ürün ekleyip siparişi tamamlamadan ayrılan alışverişlerin, sepet oluşturulan bütün alışverişlere oranıdır. Ödeme adımında beklenmedik kargo ücreti, zorunlu üyelik ya da uzun form bu oranı artıran yaygın nedenlerdir.
SSL sertifikası: Ziyaretçinin tarayıcısı ile site arasındaki bağlantıyı şifreleyen sertifikadır; adres çubuğunda https ile görünür. Ödeme ve üyelik bilgisi alınan her e-ticaret sitesinde kullanılır ve arama motorları da güvenli bağlantıyı dikkate alır.
Stok kodu (SKU): İşletmenin her ürünü ve her varyantı (renk, beden gibi) için kendi belirlediği benzersiz koddur; İngilizce Stock Keeping Unit'in kısaltmasıdır. Barkoddan farklı olarak yalnız işletmenin kendi stok ve sipariş takibi içindir.

T

Ters ibraz (chargeback): Kart sahibinin bir harcamaya kendi bankası üzerinden itiraz etmesi ve tutarın satıcıdan geri alınması sürecidir. Ürünün teslim edilmediği, tanıma uymadığı ya da harcamanın kart sahibince yapılmadığı iddialarında başlar; satıcı teslim ve sipariş belgeleriyle itiraza yanıt verir.
Tıklama başı maliyet (TBM): Reklama gelen her tıklama için ödenen ortalama tutardır: reklam harcaması ÷ tıklama sayısı. Dönüşüm oranıyla birlikte okunduğunda bir siparişin reklam maliyeti hesaplanabilir.
Ticari elektronik ileti: Telefon, kısa mesaj ya da e-posta gibi araçlarla ticari amaçla gönderilen iletidir. Kural, alıcının önceden onayının alınmasıdır; alıcı istediği zaman reddedebilir ve ret bildiriminden sonra hizmet sağlayıcı üç iş günü içinde göndermeyi durdurur. Esnaf ve tacirlere önceden onay olmadan gönderilebilir. Kaynak: 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun, madde 6 ve 8

Ü

Ücrete esas ağırlık: Kargo firmasının fiyatı hesaplarken kullandığı ağırlıktır: kolinin gerçek ağırlığı ile desisinden hangisi büyükse odur. Hafif ama hacimli kolilerde desi, küçük ama ağır kolilerde kilo esas alınır.
Ücretsiz kargo sınırı: Sepet tutarı belirlenen rakamı geçtiğinde kargo ücretinin müşteriden alınmadığı kuraldır. Ortalama sepet tutarını artırmak için kullanılır; sınır, kargo giderini karşılayacak kâr marjına göre belirlenir.
Ürün feed'i (ürün akışı): Sitedeki ürünlerin ad, fiyat, stok, görsel ve barkod gibi bilgilerini Google Merchant Center gibi alışveriş kanallarına düzenli aktaran veri dosyasıdır. Alışveriş reklamları ve ücretsiz ürün listelemeleri bu akıştaki bilgilerle çalışır; fiyat ve stok sitedekiyle aynı olmalıdır.

Bu sözlük nasıl kullanılır ve kaynak gösterilir?

Terimler Türkçe alfabe sırasıyla dizilir; üstteki harflerden ilgili bölüme geçebilirsiniz. Her terimin kendi bağlantısı vardır: terimin adına tıkladığınızda adres çubuğundaki bağlantıyı kopyalayıp doğrudan o tanımı paylaşabilirsiniz.

Yasal terimlerin tanımları kısa özetlerdir, hukuki görüş değildir; kesin kural için terimin altındaki resmî kaynağa bakın. Sözlük yılda bir ve mevzuat değiştikçe gözden geçirilir. Alıntı yaparken "Favenda, E-ticaret Terimleri Sözlüğü" adını ve terimin bağlantısını vermeniz yeterlidir.

Bu terimlerin çoğu Favenda'da tek ekranda

Favenda'da kartla ödeme iyzico ya da PayTR'nin 3D Secure sayfasında alınır; havale ve kapıda ödeme aynı ödeme adımında kartla birlikte sunulur. Yurtiçi, Aras, MNG, PTT, Sürat, Kolay Gelsin ve hepsiJET hesaplarınızı kendi anlaşmanızla bağlar, barkodlu etiketi sipariş ekranından basarsınız. Kargo ücretini desi ya da ağırlığa göre ayarlayabilir, ücretsiz kargo sınırı koyabilirsiniz; her siparişte kargo ve ödeme kesintisi düşülmüş gerçek kârı görürsünüz.

Favenda'yı inceleyin

Sık sorulan sorular

E-ticaret ne demek?

6563 sayılı Kanun'a göre e-ticaret, fiziki olarak karşı karşıya gelmeden elektronik ortamda yapılan her türlü çevrim içi iktisadi ve ticari faaliyettir. Kısaca, bir web sitesi, mobil uygulama ya da pazaryeri üzerinden mal veya hizmet satmaktır.

Mesafeli satış sözleşmesi nedir?

Satıcı ile tüketicinin yüz yüze gelmeden, internet ya da telefon gibi uzaktan iletişim araçlarıyla kurduğu sözleşmedir. İnternetten yapılan her tüketici satışı bu kapsamdadır: sözleşmeden önce ön bilgilendirme yapılır, tüketicinin 14 günlük cayma hakkı vardır ve mal satışında teslim süresi 30 günü geçemez.

Ters ibraz nedir?

Kart sahibinin bir harcamaya bankası üzerinden itiraz etmesi ve tutarın satıcıdan geri alınmasıdır; İngilizcede chargeback denir. Teslim edilmeyen ya da tanıma uymayan ürün iddiasında satıcı, kargo teslim kaydı ve sipariş belgeleriyle itiraza yanıt verir.

SKU ile barkod aynı şey mi?

Hayır. SKU (stok kodu) işletmenin her ürün ve varyant için kendi belirlediği koddur ve yalnız kendi stok takibinde geçerlidir. Barkod (GTIN/EAN) ise ürünü dünya genelinde tanımlayan numaradır; alışveriş kanalları ürünleri bu numarayla eşleştirir.